بارداری و زایمان سگ: از جفت‌گیری تا مراقبت از توله‌های تازه متولد
دوره بارداری سگ حدود ۶۳ روز است. تغذیه سگ باردار، آماده کردن جعبه زایمان، علائم شروع زایمان و نشانه‌های خطر.
پرورش مسئولانه سگ یعنی آمادگی کامل قبل از جفت‌گیری. هر سال توله‌های زیادی بدون خانه می‌مانند؛ پس فقط زمانی سگ را جفت دهید که هدف مشخص، والدین سالم و خریداران یا خانواده‌های مسئول داشته باشید.
قبل از جفت‌گیری
- ماده حداقل در دومین یا سومین فحلی (معمولاً بالای ۱۸ تا ۲۴ ماه) باشد
- معاینه دامپزشکی، واکسن به‌روز و انگل‌زدایی
- تست‌های سلامت ارثی نژاد (مفصل ران و آرنج در نژادهای بزرگ، چشم و قلب در برخی نژادها)
- انتخاب نر سالم و غیرخویشاوند
چرخه فحلی
سگ‌های ماده معمولاً هر ۶ ماه فحل می‌شوند. فحلی حدود ۲ تا ۳ هفته طول می‌کشد. بهترین زمان جفت‌گیری معمولاً حدود روزهای ۹ تا ۱۴ است که با آزمایش هورمون پروژسترون دقیق‌تر تعیین می‌شود.
دوران بارداری (حدود ۶۳ روز)
- روزهای ۱ تا ۲۱: تغییر چندانی دیده نمی‌شود
- حدود روز ۲۵ تا ۳۰: سونوگرافی می‌تواند بارداری را تأیید کند
- حدود روز ۴۵ به بعد: رادیوگرافی تعداد توله‌ها را نشان می‌دهد (برای دانستن زمان پایان زایمان بسیار مفید است)
- هفته‌های آخر: شکم بزرگ، پستان‌ها رشد می‌کنند و رفتار لانه‌سازی شروع می‌شود
تغذیه سگ باردار
- در دو سوم اول بارداری، غذای معمولی باکیفیت کافی است
- از هفته ششم به‌تدریج غذا را به غذای توله (پرانرژی و پرپروتئین) تغییر دهید و مقدار را ۲۵ تا ۵۰ درصد افزایش دهید
- وعده‌های کوچک‌تر و بیشتر
جعبه زایمان
یک هفته قبل از موعد، جعبه‌ای در اتاق آرام و گرم آماده کنید:
- آن‌قدر بزرگ که مادر کاملاً دراز بکشد و توله‌ها جا شوند
- دیواره‌ها کوتاه برای ورود مادر ولی مانع خروج توله‌ها
- میله محافظ دور دیواره داخلی تا مادر توله را له نکند
- بستر قابل شستشو (حوله، پد)؛ دمای محیط برای توله‌ها گرم (حدود ۲۹ تا ۳۲ درجه در هفته اول در محل توله‌ها)
علائم شروع زایمان
- افت دمای بدن به زیر ۳۷٫۸ درجه حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از زایمان (از چند روز قبل دو بار در روز دما بگیرید)
- بی‌قراری، لانه‌سازی، بی‌اشتهایی و لرزش
- سپس انقباضات قابل‌دیدن
روند زایمان
- معمولاً هر توله بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت به دنیا می‌آید
- مادر کیسه را پاره می‌کند و بند ناف را می‌جود؛ اگر نکرد، کیسه را از جلوی صورت توله پاره کنید و دهان و بینی را پاک کنید
- تعداد جفت‌ها را بشمارید (هر توله یک جفت)
علائم خطر — فوراً به دامپزشک!
- انقباض شدید بیش از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بدون خروج توله
- بیش از ۲ تا ۴ ساعت فاصله بین توله‌ها وقتی می‌دانید توله دیگری مانده
- ترشحات سبز تیره قبل از تولد اولین توله
- خونریزی زیاد
- گذشتن بیش از ۲۴ ساعت از افت دما بدون شروع زایمان
- بعد از زایمان: لرزش، بی‌قراری، تب، سفتی عضلات و تشنج (تب شیر)
- نژادهای پوزه‌کوتاه با سر بزرگ (بولداگ‌ها) اغلب سزارین برنامه‌ریزی‌شده نیاز دارند
توله‌های تازه متولد
- در ۲۴ ساعت اول حتماً آغوز (شیر اول) بخورند
- روزانه وزن‌کشی کنید؛ توله‌ها باید هر روز وزن اضافه کنند
- چشم‌ها حدود ۱۰ تا ۱۴ روزگی باز می‌شود
- انگل‌زدایی از ۲ هفتگی و اولین واکسن از ۶ تا ۸ هفتگی
- توله را زودتر از ۸ هفتگی از مادر جدا نکنید
نژادهای مرتبط
سگ سرابی
سگ سرابی نژاد بومی و افتخارآمیز ایران از منطقه سراب است که قرن‌هاست از گله‌ها در برابر گرگ محافظت می‌کند. جثه‌ای بزرگ، جمجمه پهن و شجاعتی کم‌نظیر دارد.
هاسکی سیبرین
هاسکی با چشم‌های آبی و ظاهر گرگ‌مانند، سگی سورتمه‌کش و بسیار پرانرژی است. اجتماعی است ولی استقلال‌طلب و گاهی لجباز؛ برای صاحبان کم‌تجربه چالش‌برانگیز است.
گلدن رتریور
گلدن رتریور به خاطر خلق‌وخوی آرام و عشق به آدم‌ها، یکی از بهترین سگ‌ها برای خانواده‌های دارای کودک است. در نقش سگ راهنما و درمانی هم بسیار موفق است.
ژرمن شپرد
ژرمن شپرد یکی از باهوش‌ترین و پرکاربردترین نژادهای جهان است که در پلیس، امداد و نگهبانی به کار می‌رود. با آموزش درست، همراهی آرام و فوق‌العاده وفادار برای خانواده است.
مقالات مرتبط
۱۲ واقعیت شگفت‌انگیز درباره حواس و توانایی‌های سگ‌ها
بینی سگ تا ۱۰۰ هزار برابر حساس‌تر از ماست و برخی سگ‌ها بیماری را بو می‌کشند. دنیای شگفت‌انگیز حواس سگ‌ها.
فحلی و بارداری گربه: علائم، طول دوره و مراقبت از گربه مادر
گربه فحل چرا ناله می‌کند؟ بارداری گربه ۶۳ تا ۶۷ روز است. علائم بارداری، تغذیه، آماده‌سازی و زایمان گربه.
سلامت دهان و دندان سگ: بوی بد دهان، جرم دندان و مسواک زدن
بوی بد دهان سگ طبیعی نیست! بیماری لثه چطور به قلب و کلیه آسیب می‌زند و چگونه با مسواک و جویدنی‌ها از آن پیشگیری کنیم.