1. خانه
  2. اطلس حیات وحش
  3. حیوانات ایران 🇮🇷

حیوانات ایران 🇮🇷

از یوزپلنگ آسیایی و پلنگ ایرانی تا فک خزری، هوبره، گاندو و سمندر لرستانی؛ با وضعیت حفاظتی، زیستگاه و دانستنی‌های هر گونه.

۱۲۸ گونه — صفحه ۱ از ۴

یوزپلنگ آسیاییCR🇮🇷

یوزپلنگ آسیایی

Acinonyx jubatus venaticus

یوزپلنگ آسیایی (یوز ایرانی) سریع‌ترین گربه‌سان ایران و نماد حیات وحش کشور است. آخرین جمعیت این زیرگونه در جهان فقط در ایران باقی مانده و برآوردهای سال‌های اخیر از چند ده قلاده (کمتر از ۳۰) فراتر نمی‌رود؛ به همین دلیل در «بحرانی‌ترین» سطح خطر قرار دارد.

🦁 پستانداراندر خطر انقراض بحرانی
گوزن زرد ایرانیEN🇮🇷

گوزن زرد ایرانی

Dama mesopotamica

گوزن زرد ایرانی تا میانه قرن بیستم منقرض‌شده پنداشته می‌شد، تا اینکه در سال ۱۹۵۶ میلادی در خوزستان دوباره پیدا شد. برنامه‌های تکثیر در اسارت آن را از نابودی کامل نجات داد، ولی هنوز در معرض خطر است.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
پلنگ ایرانیVU🇮🇷

پلنگ ایرانی

Panthera pardus tulliana

پلنگ ایرانی از درشت‌ترین زیرگونه‌های پلنگ جهان و بزرگ‌ترین گربه‌سان باقی‌مانده در ایران است. ایران بزرگ‌ترین جمعیت این زیرگونه را در خود جای داده و پارک‌های ملی گلستان، تندوره و سالوک از زیستگاه‌های مهم آن‌اند.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
گور ایرانیNT🇮🇷

گور ایرانی

Equus hemionus onager

گور ایرانی (که به اشتباه «گورخر ایرانی» هم نامیده می‌شود) یک الاغ وحشی است، نه گورخر. این زیرگونه به‌تنهایی در وضعیت «در معرض خطر» قرار دارد و تنها دو جمعیت طبیعی آن در ایران باقی مانده است.

🦁 پستانداراننزدیک به تهدید
گاندو (تمساح پوزه‌کوتاه)VU🇮🇷

گاندو (تمساح پوزه‌کوتاه)

Crocodylus palustris

گاندو تنها تمساح ایران است و غربی‌ترین جمعیت این گونه در جهان را تشکیل می‌دهد. «گاندو» نام بلوچی این تمساح است و مردم منطقه سال‌ها در کنارش زندگی کرده‌اند.

🐊 خزندگانآسیب‌پذیر
فک خزریEN🇮🇷

فک خزری

Pusa caspica

فک خزری تنها پستاندار دریایی دریای خزر است و در هیچ جای دیگری از جهان زندگی نمی‌کند. جمعیت آن در قرن بیستم بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
هوبرهVU🇮🇷

هوبره

Chlamydotis macqueenii

هوبره پرنده‌ای زمینی و محتاط با رنگ شنی است که در بیابان‌های ایران زندگی می‌کند. شکار غیرقانونی با باز و شاهین، این پرنده را به وضعیت آسیب‌پذیر رسانده است.

🦅 پرندگانآسیب‌پذیر
سمندر لرستانیVU🇮🇷

سمندر لرستانی

Neurergus kaiseri

سمندر لرستانی با رنگ‌های نارنجی، سفید و سیاهش از زیباترین دوزیستان جهان و بومی انحصاری ایران است. گرفتن بی‌رویه برای فروش در بازار حیوانات خانگی آن را به خطر انداخت.

🐸 دوزیستانآسیب‌پذیر
هما (استخوان‌خوار)NT🇮🇷

هما (استخوان‌خوار)

Gypaetus barbatus

هما در فرهنگ ایرانی «مرغ سعادت» است و افسانه‌ها می‌گویند سایه‌اش بر سر هر کس بیفتد، خوشبخت می‌شود. در واقعیت، این پرنده تنها جانوری است که بیشتر غذایش مغز استخوان است.

🦅 پرندگاننزدیک به تهدید
زنبور عسل🇮🇷

زنبور عسل

Apis mellifera

زنبور عسل یکی از مهم‌ترین گرده‌افشان‌های جهان است و بخش بزرگی از محصولات کشاورزی به آن وابسته‌اند. هر کندو یک جامعه منظم با ملکه، کارگرها و نرها است.

🐙 بی‌مهرگان
خرس قهوه‌ایLC🇮🇷

خرس قهوه‌ای

Ursus arctos

خرس قهوه‌ای بزرگ‌ترین گوشت‌خوار ایران است و زیرگونه سوری آن در زاگرس زندگی می‌کند. با وجود جثه بزرگ، بیشتر خوراکش گیاهی است: بلوط، میوه، ریشه و حشرات.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
خرس سیاه آسیایی (خرس بلوچی)VU🇮🇷

خرس سیاه آسیایی (خرس بلوچی)

Ursus thibetanus

خرس سیاه بلوچی کمیاب‌ترین خرس ایران و یکی از کمیاب‌ترین زیرگونه‌های خرس سیاه جهان است. نشان سفید V شکل روی سینه‌اش آن را از خرس قهوه‌ای متمایز می‌کند.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
گرگ خاکستریLC🇮🇷

گرگ خاکستری

Canis lupus

گرگ نیای سگ اهلی است و در گروه‌های خانوادگی به نام «گله» زندگی می‌کند که معمولاً یک جفت زادآور آن را رهبری می‌کند. گرگ‌ها نقش مهمی در کنترل جمعیت علف‌خواران و سلامت طبیعت دارند.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
دراجLC🇮🇷

دراج

Francolinus francolinus

دراج پرنده‌ای خوش‌رنگ از خانواده کبک‌هاست که صدای بلند نرهایش در سپیده‌دم شمال و جنوب ایران آشناست. نرها سینه سیاه و طوق قهوه‌ای دارند.

🦅 پرندگانکمترین نگرانی
زاغ بور🇮🇷

زاغ بور

Podoces pleskei

زاغ بور تنها گونه پرنده‌ای است که فقط در ایران زندگی می‌کند (بومی انحصاری ایران). بیشتر می‌دود تا پرواز کند و در بوته‌زارهای بیابانی دیده می‌شود.

🦅 پرندگان
فیل‌ماهیCR🇮🇷

فیل‌ماهی

Huso huso

فیل‌ماهی بزرگ‌ترین ماهی خزر و از بزرگ‌ترین ماهی‌های آب شیرین و شور جهان است. خاویار آن گران‌ترین خاویار جهان است و همین صید بی‌رویه آن را تا آستانه انقراض برده است.

🐟 ماهی‌هادر خطر انقراض بحرانی
قوچ و میش وحشیNT🇮🇷

قوچ و میش وحشی

Ovis gmelini

قوچ و میش وحشی نیای گوسفند اهلی است و جمعیت‌های مختلفی مثل قوچ ارمنی، قوچ اصفهانی و قوچ لارستانی در ایران دارد. نرها (قوچ) شاخ‌های خمیده و پیچ‌دار بزرگی دارند.

🦁 پستانداراننزدیک به تهدید
کل و بز (پازن)NT🇮🇷

کل و بز (پازن)

Capra aegagrus

کل و بز نیای بز اهلی است و یکی از ماهرترین کوهنوردان جانوری ایران به‌شمار می‌رود. «کل» به نر و «بز» به ماده گفته می‌شود و شاخ‌های شمشیری نرها گاهی بیش از یک متر طول دارد.

🦁 پستانداراننزدیک به تهدید
آهوی ایرانیVU🇮🇷

آهوی ایرانی

Gazella subgutturosa

آهوی ایرانی (آهوی گواتردار) از زیباترین سم‌داران ایران است و در فرهنگ و ادبیات فارسی جایگاه ویژه‌ای دارد. نام انگلیسی‌اش از برآمدگی گلوی نرها در فصل جفت‌گیری می‌آید.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
جبیرLC🇮🇷

جبیر

Gazella bennettii

جبیر کوچک‌ترین غزال ایران است و برای زندگی در بیابان کاملاً سازگار شده است. ماده‌ها هم برخلاف آهو شاخ‌های کوچکی دارند.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
شغالLC🇮🇷

شغال

Canis aureus

شغال یکی از سازگارترین پستانداران ایران است و تقریباً هر چیزی می‌خورد؛ از جوندگان و پرندگان تا میوه و پسماند. زوزه‌های گروهی شبانه‌اش در شمال ایران بسیار آشناست.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
روباه معمولیLC🇮🇷

روباه معمولی

Vulpes vulpes

روباه معمولی گسترده‌ترین پراکنش را در میان همه گوشت‌خواران وحشی جهان دارد. دم پرپشت، گوش‌های تیز و هوش بالا آن را به یکی از شناخته‌شده‌ترین حیوانات تبدیل کرده است.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
کفتار راه‌راهNT🇮🇷

کفتار راه‌راه

Hyaena hyaena

کفتار راه‌راه یکی از مهم‌ترین «پاک‌کنندگان» طبیعت است و با خوردن لاشه‌ها از گسترش بیماری جلوگیری می‌کند. فک‌های بسیار قوی‌اش حتی استخوان‌های بزرگ را خرد می‌کند.

🦁 پستانداراننزدیک به تهدید
کاراکالLC🇮🇷

کاراکال

Caracal caracal

کاراکال گربه‌ای چابک با منگوله‌های سیاه بلند روی گوش است که در ایران کمیاب شده است. پرش‌های عمودی‌اش آن‌قدر بلند است که پرندگان را در حال پرواز شکار می‌کند.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
گربه پالاس (مانول)LC🇮🇷

گربه پالاس (مانول)

Otocolobus manul

گربه پالاس با صورت پهن، چشم‌های گرد و خز بسیار پرپشت، یکی از عجیب‌ترین گربه‌های وحشی جهان است. در ایران بسیار کمیاب است و مشاهده آن خبرساز می‌شود.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
گربه شنیLC🇮🇷

گربه شنی

Felis margarita

گربه شنی تنها گربه‌ای است که واقعاً در دل بیابان‌های شنی زندگی می‌کند. شبیه یک بچه‌گربه خانگی است اما برای گرمای سوزان روز و سرمای شب بیابان کاملاً سازگار شده است.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
سیاه‌گوشLC🇮🇷

سیاه‌گوش

Lynx lynx

سیاه‌گوش بزرگ‌ترین گونه از خانواده لینکس‌هاست و با دم کوتاه سرسیاه و منگوله‌های گوش شناخته می‌شود. حیوانی بسیار پنهان‌کار است و کمتر کسی آن را در طبیعت دیده است.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
گرازLC🇮🇷

گراز

Sus scrofa

گراز نیای خوک اهلی و یکی از پرجمعیت‌ترین پستانداران بزرگ ایران است. در جنگل‌های شمال، طعمه اصلی پلنگ ایرانی به‌شمار می‌رود.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
مرالLC🇮🇷

مرال

Cervus elaphus maral

مرال بزرگ‌ترین گوزن ایران است که در جنگل‌های هیرکانی زندگی می‌کند؛ جنگل‌هایی که در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند. شاخ‌های پرشاخه نرها هر سال می‌افتد و دوباره می‌روید.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
شوکاLC🇮🇷

شوکا

Capreolus capreolus

شوکا کوچک‌ترین گوزن ایران است و در جنگل‌های شمال زندگی می‌کند. شاخ‌های کوتاه نرها حداکثر سه شاخه دارد.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
تشیLC🇮🇷

تشی

Hystrix indica

تشی بزرگ‌ترین جونده ایران است و بدنش با تیغ‌های بلند سیاه‌وسفید پوشیده شده است. شب‌گرد است و روزها در لانه‌های سنگی یا زیرزمینی می‌خوابد.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
خارپشت گوش‌درازLC🇮🇷

خارپشت گوش‌دراز

Hemiechinus auritus

خارپشت گوش‌دراز همان «جوجه‌تیغی» آشنای باغ‌ها و دشت‌های ایران است. با خوردن حشرات، حلزون و عقرب، یار کشاورزان است.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
سمور آبی (شنگ)NT🇮🇷

سمور آبی (شنگ)

Lutra lutra

شنگ یا سمور آبی شناگری ماهر است که بیشتر ماهی و خرچنگ می‌خورد. حضورش نشانه سلامت و پاکیزگی یک رودخانه است.

🦁 پستانداراننزدیک به تهدید
ببر مازندران (ببر کاسپین)EX🇮🇷

ببر مازندران (ببر کاسپین)

Panthera tigris virgata

ببر مازندران زیرگونه‌ای از ببر بود که روزگاری در جنگل‌های هیرکانی زندگی می‌کرد. آخرین گزارش‌های معتبر آن در ایران به میانه قرن بیستم برمی‌گردد و این زیرگونه منقرض شده است (گونه ببر در کل «در معرض خطر» است).

🦁 پستاندارانمنقرض‌شده
رودک (گورکن عسل‌خوار)LC🇮🇷

رودک (گورکن عسل‌خوار)

Mellivora capensis

رودک به نترسی مشهور است و از رویارویی با جانوران بسیار بزرگ‌تر از خودش هم نمی‌هراسد. پوست ضخیم و شلش او را در برابر گاز گرفتن و نیش محافظت می‌کند.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی
سنجاب ایرانیLC🇮🇷

سنجاب ایرانی

Sciurus anomalus

سنجاب ایرانی تنها سنجاب درختی بومی ایران است و بیشتر در جنگل‌های بلوط زاگرس زندگی می‌کند. دانه‌ها را در خاک انبار می‌کند و دانه‌های فراموش‌شده به درخت تبدیل می‌شوند.

🦁 پستاندارانکمترین نگرانی

فهرست سرخ IUCN چیست؟

اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت گونه‌ها را از «کمترین نگرانی» تا «منقرض‌شده» درجه‌بندی می‌کند. هرچه به سمت چپ این نوار برویم، خطر نابودی گونه بیشتر است.

LCکمترین نگرانیNTنزدیک به تهدیدVUآسیب‌پذیرENدر معرض خطرCRدر خطر انقراض بحرانیEWمنقرض در طبیعتEXمنقرض‌شده

وضعیت نوشته‌شده در اطلس، وضعیت جهانی «گونه» است؛ اگر زیرگونه ایرانی وضعیت متفاوتی داشته باشد، در متن همان حیوان توضیح داده شده است.